‘Vatanım Sensin’ dizisi kurgu mu gerçek mi? İşte yanıtı

vatanim-sensin-1Yaptığı araştırmalarla birçok tarihi gerçeği ortaya çıkaran İzmirli araştırmacı-gazeteci ve tarihçi Yaşar Aksoy, tartışmalara konu olan ‘Vatanım Sensin’ dizisini yorumladı. İşte özellikle dizinin müdavimlerinin kesinlikle okuması gereken Vatanım Sensin analizi…

Kanal D’de Ekim ayı sonundan itibaren dev bütçeli bir dizi film ekrana gelmeye başladı. Bir dönem filmi olan “Vatanım Sensin” adlı dizi, başlangıcından önce fragmanları yayınlandığında heyecan uyandırmıştı. Ama bölümler yayınlandıkça heyecanın yerini biraz hayal kırıklığı aldı. Çünkü, bazı tarihsel gerçekliklere aykırı birçok enstantane ile karşılaşıldı. Yapımcılar her ne kadar bölümlerin başında “Bu dizide yer alan olaylar, kurumlar ve karakterler tamamen hayal ürünüdür” ifadesini kullansa da tenkit ve tepkilerin önüne geçemedi. Zira dizide İzmir’in İşgali işleniyor, tarihi figürler ve olgular kullanılıyor. Yani birçok kısmı hayal ürünü değil. Eleştiriler, gerçekliklerin saptırılması veya göz ardı edilmesinden kaynaklanıyor. Buna karşın 10 Kasım’da Atatürk fotoğrafı ile yayınlanan replik beğeni topladı. Son bölümde ise Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki kahramanların milli mücadele ateşini yaktıkları Amasya Genelgesi’nin okunduğu sahne izleyicilerin gözlerini doldurdu ve takdir kazandı. İzleyiciler arasında hayli tartışılan diziden hareketle gerçekleri aramak için kolları sıvadık. “İşgal, milli mücadele ve İzmir” denilince akla gelen ilk isimlerden, İzmirli araştırmacı-gazeteci ve tarihçi Yaşar Aksoy’un kapısını çaldık. Müze gibi evinde, binlerce kitabın arasında, tarihin sayfalarını araladık, Aksoy’u dinlemeye doyamadık. Aksoy, dizinin iyi taraflarını görmezden gelmedi, fakat birçok yönünü yetersiz, hatta çarpıtılmış görünce, tepki ve eleştirisini dile getirmekten de çekinmedi. Bize hakikati anlattı. Ortaya arşivlik bir röportaj çıktı.

“VATANIM SENSİN” DİZİ FİLMİ HAKKINDAKİ GENEL DEĞERLENDİRMENİZ NEDİR?

Bir roman, tarihi film veya televizyon dizisi asla tarih değildir; öyle olduğu takdirde klasik tarih dersi olur. Oysa bir sanat eseri olan roman veya film-TV dizisi, tarihi zemin kabul ederse temel gerçekleri değiştirmeden akış şemasına kurgusal gerçekleri ustaca ve estetik düzlemde eklemek zorundadır, işte o zaman sanat yapmış olur. Yani İstanbul’un işgali ile ilgili bir televizyon dizisi yaratıyorsanız Padişah Vahdettin’i sarayda çay-kahve dağıtan bir kahveci başı yapamazsınız. Enver Paşa’yı bir gazeteci gibi Bakü Halklar Kurultayı’na gönderip Lenin ile buluşturamazsınız. Orada Enver Paşa bir Osmanlı Paşası olarak yer almaktadır çünkü. Her şeyden önce emeğe saygılı bir emekçi araştırmacı-yazar olarak, diziye emek veren, rollerini mükemmel yapan sanatçı, kameraman, ışıkçı, kostümcü, tüm çalışanlara ancak saygılarımı sunarım. İşlerini başarıyla yapıyorlar. Senarist için aynı şeyi söyleyemeyeceğim.

10 KASIM’DAKİ BÖLÜMDE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’E YAPILAN ATIF SEYİRCİNİN TAKDİRİNİ KAZANDI.

10 Kasım’da Gazi Paşa ile ilgili göz yaşartıcı bölüm için ayrıca kutlarım. O akşam izleyiciyi ekrana kilitlediler. Şu anda reytingi çok yüksek olan diziye yeni reytingler kaygısı ile Mustafa Kemal Paşa’yı tekrar eklemek istiyorlarmış. Bu da garip, Mustafa Kemal’i reyting ile ölçüp taltif etmek, ne kadar yüz kızartıcı. Dediğim gibi oyunlarını büyük emekle mükemmel gerçekleştiren yapımcı, yönetmen ve oyunculara saygım sonsuz. Ama senarist hakkında aynı şeyleri söyleyemem. Vatanın hikayesi anlatılıyorsa bu namus borcumuzdur. Azami özen gösterilmeli.
kocdemir-hasan-tahsin

BAZI KARAKTERLERİ ELE ALALIM. ŞEHİT GAZETECİ HASAN TAHSİN’İN DİZİDE HASAN BASRİ ADI İLE YANSITILMASI VE OLAYLARIN İŞLENİŞ BİÇİMİNİ NASIL DEĞERLENDİRİYORSUNUZ?

15 Mayıs 1919’da emperyalizmin güdümünde İzmir’i işgal eden Yunan Ordusu’na Konak Meydanı’nda ilk kurşunu atarak şehit olan kişi, müphem bir Hasan Basri değil, sosyalist-yurtsever gazeteci Hasan Tahsin’dir. Hasan Tahsin ismini çarpıtmak başlı başına skandaldır. Mustafa Kemal’i, dizide “Abdülmuttalip Süleymangazi” ismiyle canlandırabilir misiniz? Yapamazsınız. Aynı şeydir bunlar.
İZMİR’İ İŞGAL EDEN YUNANLILAR’IN DÜZENLEDİĞİ BALOYA DİZİDE TÜRK KIZLARI DA KATILIYOR.

Böyle komedi olmaz. Oysa böyle bir üst düzey resepsiyon gerçektir. Yunan işgal komutanı Albay Zafiryu ile Yunan Askeri Valisi Steryadis şehirdeki üst düzey Rum, Levanten, Musevi ve Türk kesimi resepsiyona davet edip devasa bir Yunan bayrağı önünde Kral Konstantin’in işgal bildirisini okumuştur. Salondaki Müslümanlar eşlerini evde bırakıp oraya geldiler, ola ki bir Müslüman kadın orada olsa, mutlaka çarşaf içinde olur ve Yunanlı ile vals filan yapmaz. Bildiri okunurken tam o esnada “Türkler geri gelecektir” diye bağıran bir davetli, Yunan bayrağını parçalamıştır ve idama mahkum olur. Bu kişi Nesim Navaro isimli bir İzmirli Yahudi tüccardır. Hadi bakalım bu müthiş ayrıntıyı senaryoya koysunlar da görelim. Sıkar biraz.
PEKİ BAŞROLDE İZLEDİĞİMİZ CEVDET KARAKTERİ?

Dizideki Cevdet, gerçekte, Mustafa Kemal’in Yunan Ordusu içindeki bir numaralı casusu Osmanlı Jandarma Yüzbaşı’sı Gavur Mümin’in (Aksoy) berbat bir kopyasıdır. Mümin Bey, Kurtuluş Savaşı esnasında İzmir’de değil, Atina’da Yunan Genelkurmayı içinde faaliyet halindedir. Son anda yakalandığı içi Kurtuluş Savaşı sonrasında esir Yunan Kumandanı Trikopis ile takas edilmiş ve yurda dönünce rütbesi albaylığa yükseltilmiştir. İzmir Balçova’daki mezarının üzerinde “Kurtuluş Savaşı’nın bir numaralı casusu” ibaresi vardır. Cevdet rolü, gerçek Mümin Efendi’nin şahsiyetini de incitmektedir.
BİR DE “MİRALAY TEVFİK” ADI İLE GÖRDÜĞÜMÜZ ÇIKARCI, HAİN BİR KARAKTER VAR.

O karakter kurgu. Gerçekte yok öyle bir şahsiyet.
İŞGAL GÜNÜ YUNAN ASKERLERİNİ HRİSTİYAN İNANCINA GÖRE KUTSAYAN METROPOLİT HRİSOSTOMOS’U DİZİDE “MÜLAYİM” BİR DİN ADAMI OLARAK YANSITTIKLARINI GÖRDÜK. HRİSOSTOMOS GERÇEKTE NASIL BİR TİPTİ? NELER YAPTI?

İzmir Rum Metropoliti Hrisostomos, bir numaralı vatan hainidir. Türkler’le Rumlar’ın kardeş kavgasının baş sorumlusudur. İşgal öncesi ve sonrasında kiliselerde yaptığı konuşmalarda “Türk kanı içmek sevaptır” diye konuşmalar yapmıştır. Bu, Yunan belgeleri ile sabittir. Papaz Efendi, Yunan Ordusu’nun işgalini desteklemiş ve kışkırtmıştır. Papaz Hrisostomos da dizi de bu gerçek doğrultusunda yansıtılmalıdır.
DİZİDE, YUNANİSTAN ORDUSUNUN “TÜRK-YUNAN DOSTLUĞUNU” KORUMAK İÇİN İZMİR’E GELDİĞİ ALGISI VERİLİYOR. HAKİKAT NEDİR? ARKA PLANDAKİ GERÇEKLER NELERDİR?

İzmir’i, emperyalizm işgal etmiştir. İzmir’i Yunanistan’a veren “Paris Barış Konferansı” 5 Mayıs 1919’da toplanmıştır. Masanın başına ABD Başkanı Wilson, karşısına ise İngiltere Başbakanı Lloyd George oturmuş, yanlarına ise Fransa Başbakanı Clemencau ve İtalya Başbakanı Orlando yerleşmiştir. Birkaç gün tartıştıktan sonra 12 Mayıs günü, Yunanlılar’a İzmir’i verdiklerini açıklamışlardır. Selanik ve Pire’den hareket eden 16 asker taşıma şilebi dahil olmak üzere 30 savaş gemilik, toplam 46 parçalık işgal donanmasında yer alan, 4 ve 3 bacalı büyük zırhlı ve 2 veya 1 bacalı muhriplerin ve dretnotlardan oluşan donanma ile gelmiştir.
HANGİ ÜLKE GEMİLERİ VARDI O DONANMADA?

Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan’a ait gemiler vardı.
EMPERYALİST DEVLETLER, ESKİ KOMŞUSUNA DÜŞMAN ETTİKLERİ YUNAN ORDUSU’NU BİR MAŞA OLARAK KULLANIP KARAYA ÇIKARTTIĞI İŞGAL GÜNÜ NELER YAŞANDI?

15 Mayıs 1919 sabahı karaya çıktılar. Bu bakımdan Yunan sancaktarı ve yanı başındaki iki askere Hasan Tahsin Bey tarafından sıkılan kurşunlar, gerçekte bu donanmaya, yani temsil ettiği emperyalizme karşı sıkılmıştır. Emperyalizme karşı zafere ulaşan ilk şanlı kurtuluş savaşı 15 Mayıs sabahı İzmir’de başlamıştır. Biz İzmirliler, işgal edilmekle ve ilk kurşunu sıkmakla bir evrensel kurtuluş savaşını başlatmış, 9 Eylül 1922’de Emperyalizm’den kurtulmakla da o kurtuluş savaşını sona erdirmiş bir kentin çocuklarıyız.

HASAN TAHSİN İLK KURŞUNU SIKTIKTAN SONRA NE OLDU?

Gazeteci Hasan Tahsin vücudu paramparça edilerek şehit edildi. Vücudunun parçaları Maşatlık Tepesi’ne (Bahribaba) gömüldü. Sonra vahşi bir katliam gerçekleşti. İlk anda, Miralay Süleyman Fethi Bey, Kaymakam Doktor Şükrü Bey, Kolağası Hüseyin Necati Bey, Yüzbaşı Nazım Bey, Yüzbaşı Ahmet Bey, Doktor Fehmi Bey, Mümeyyiz Nadir Bey, Mümeyyiz Ahmet Hamdi Bey de süngülenerek şehit edildiler. Miralay Süleyman Fethi Bey, göğsüne dayanan Yunan süngülerine baş eğmemiş, «Zito Venizelos” (Yaşa Venizelos) demesi için zorlanmasına rağmen boyun eğmediği için vahşice süngülenmiş, Konak Meydanı yakınındaki Guraba-i Müslimin Hastanesi’ne, Sarıkışla telgraf çavuşu amcam İzzet Altınkalem Efendi tarafından taşınarak doktorlara teslim edilmiş, ancak 3 gün sonra hastanede vefat etmişti.
DİZİDE GÖSTERİLMEYEN ÇOK ÖNEMLİ BİR HUSUS DA YUNAN MEZALİMİ. İLK GÜNDEN SONRA KATLİAM DEVAM ETTİ Mİ?

Devam etmiştir. Katliam alayları oluşturularak sahilden kuduruk Rum militan şovenlerinin arasından geçirilerek yüzlerce Müslüman katledilmiştir. Sonra katliam şehrin içine, varoşlara ve kırsala yayılmıştır. İlk bir ayda İzmir ve çevresinde katledilen Müslüman Türk sayısı 15 bindir.
YUNAN ASKERLERİNİN EV BASKINLARI DA DİZİDE GÖRMEZDEN GELİNDİ. YER VERİLMEYEN BU ÖNEMLİ AYRINTIYI SİZ ANLATIR MISINIZ?

İşgal yıllarında Yunan askerleri İzmir’deki tüm Müslüman evlerini basarak kaçak Türk askeri ve bayrak aramışlardır. Dedemin evini de basmışlar. Kaçak asker olarak çarşafa bürünüp bir köşede Kuran-ı Kerim okuyan küçük amcamız İzzet Efendi’yi ise fark edememişler. Topladıkları bayrakları ise her mahallede öbek öbek yaktılar. Yani “Bir daha bayrağınız geri gelmeyecektir, bizim bayrağımızı kabul edin” demek istediler. İstiklal Ordusu Büyük Taarruz’dan sonra İzmir’e hızla yaklaşırken, halkın elinde bayrak yoktu. Bunun üzerine analar, evlerinin kırmızı perdelerini, kırmızı masa örtülerini, kızlarının kırmızı etekliklerini bozarak üzerlerine beyaz patiskadan ay yıldız diktiler. Böylece İstiklal Ordusu İzmir’e girerken, her evden sallanan halkın bayrakları ile karşılandı. İzmir, tepeden bakılınca bir gelincik tarlasına dönmüştü. Bu bayraklardan bir tanesi de, Namazgahlı Sırriye teyzenin eliyle diktiği bayrak bana emanettir, arşivimde saklıyorum. Bu halkın eliyle yaptığı bayrak sahnesi olmadan İzmir konulu dizi, film, filan olmaz.
İZMİR’İN VE DOLAYISIYLA TÜRKİYE’NİN KURTULUŞ GÜNÜ OLAN 9 EYLÜL’Ü DİZİDE NASIL SUNACAKLARI DA ŞİMDİDEN MERAK KONUSU. BEKLENTİNİZ NEDİR?

Çok dikkat etmeli. İzmir’in kurtuluş tarihi olan 9 Eylül çok şanlı bir tarihtir. Bu tarihte şehri yeniden Türklüğe kavuşturan İstiklal Ordusu’nun tüm savaşçıları başkumandandan neferine kadar kutsal kahramanlarımızdır. O sabah Konak Meydanı’na en önce ulaşıp kalabalık arasından bir Türk anasının eliyle yaptığı bayrağını kapıp Hükümet Konağı’na çeken Süvari Teğmeni Ali Rıza Akıncı’dır. Daha sonra balkona gelen Yüzbaşı Şerafettin ve Teğmen Hamdi ile birlikte bu kez yeniden Ali Rıza Akıncı’nın elinden göndere çekilen alay sancağı sahneleri bire bir canlandırılmalıdır.
DÜNYA KAMUOYUNDA HALA TARTIŞMA KONUSU YAPILAN İZMİR YANGINI DA ÇOK ÖNEMLİ BİR NOKTA. SİZCE DİZİDE YANGIN İŞLENİRKEN HANGİ HASSASİYETLER GÖZ ÖNÜNDE TUTULMALI?

İzmir’in kurtuluşundan 4 gün sonra 13 Eylül 1922’de Büyük İzmir Yangını başladı ve üç günde rüzgarın da tesiriyle kentin dörtte üçünü, özellikle Hıristiyan mahallelerini kül etti. Büyük felaketti. Bu yangının gerçek örgütlü failleri, “İzmir İhtilalci Ermeni Komitesi” isimli, kent Türkler’in eline geçerse kenti yakacaklarına yemin etmiş olan teşkilatlı bir çete idi. Hıristiyan İtfaiye Kumandanı Paul Greskoviç, Amerikal Yüksek Misyon Şefi Mark Prentiss ve körfezdeki Fransız donanmasının kumandanı Amiral Dumesnil’in uluslararası raporlarına göre suçlu bu terör çetesidir. Burada asla Ermeni milletini suçlamamak gerekir. Onlar savaşın en acı sillesini yediler. Ama söz konusu çete suçludur. Türkiye düşmanlarının “Şehri Türk ordusu yaktı” iddiası ise palavranın daniskasıdır. “Vatanım Sensin” dizisinde İzmir yangını işlenecek ise, bunlara çok dikkat etmek gerek. Şehri ne Türkler, ne Yunanlılar, ne de Ermeni halkı yakmamıştır. Tek sorumlu ASALA benzeri, Taşnak türevi bir Ermeni çete yakmıştır. Aman dikkat!

BİR YANDAN TARİHTEN DERS ÇIKARTIRKEN, DİĞER YANDAN DA AYNI DENİZİN İKİ KIYISINDA, AYNI GÜNEŞİN ALTINDA YAŞAMINI SÜRDÜREN TÜRK VE YUNAN HALKLARI ARASINDAKİ KALICI BARIŞIN ZEDELENMEMESİ ÖNEM TAŞIYOR. GERÇEK ANLAMDATÜRK-YUNAN DOSTLUĞUNA ZARAR VERMEDEN HANGİ YÖNTEMLE SANAT ESERLERİ YARATILABİLİR?

Çok basit. 1919’da İzmir’in İşgali’nde veya günümüzde en gerçek Türk dostları Yunan komünistleridir. İzmir’in işgaline karşı çıkmışlardır. Bu bize örnek olmalı. Yunanlılar, Osmanlı egemenliğine karşı çıkarak isyan ettiler ve kendi ulus devletlerini kurdular. Saygı duymalıyız. Türkler de Yunan işgaline bir kurtuluş savaşı ile karşı çıktılar, zafere ulaştılar ve kendi ulus devletlerini kurdular. Bu iki eylem birbirine karşıt hareketler değil, paralel uluslaşma hareketleridir. İki ulus coğrafya olarak veya tarih olarak simetrik iki ulustur. Tam bu anda nice barışçı sanat eylemleri yapılabilir. Emek, sosyalizm ve karşılıklı iki yurdun yurtseverliği anlamında nice estetik ağırlığı olan senaryo bizi bekliyor. Eğer Emperyalizm izin verirse…

Facebook Yorumları

Bir Cevap Yazın