Haberler

Ülkenin öz kaynağı milli geliridir. Milli gelir “belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetlerin toplam parasal (katma) değeri”dir.
Biz “öz kaynağımız ile yetinelim, ele muhtaç olmayalım” söylemi ile anlatılmak istenilen, “ne kadar üreterek ne kadar kazandı isek, o kadar harcayalım”dır.
Ama nasıl ki bazı insanlar kendi gelirleri ile yetinemez borçlanır ise, ülkeler de bunu yapar. Daha çok harcayabilmek için borçlanır. Milli gelire eklenen imkânlara “yabancı kaynak” denilir.
2008 yılında bizim milli gelirimiz (bir yılda ürettiğimiz mal ve hizmetlerin parasal (katma değeri) cari fiyatlar ile (2008 yılı fiyatları ile) 950 milyar TL idi.
Bize bu gelir yetmedi. 2008 Yılında 1.005 milyar TL harcadık. Gelirimizden fazla harcadığımız için de yıl içinde 55 milyar TL’lik yabancı kaynak-dış kaynak kullandık.
(2008 yılında “cari açık” toplamı olan 41.5 milyar dolar, net dış kaynak kullanımının ana göstergesidir.)

Gelir 100 – Harcama 105
Yabancı kaynak-dış kaynak kullanımını bir başka şekilde anlatayım: 2008 yılında milli gelirimiz 100 iken, biz daha fazla harcadık. Milli gelirin yüzde 5.8’i oranında döviz ile borçlandık. Böylece 100 gelire karşı 105.8 harcama imkânını elde ettik.
Türkiye’de planlı dönem başladığında biz 100 olan milli gelirimizin yaklaşık olarak 75-80’ini tüketir, 20-25’ini tasarruf ederdik.
Tasarruf denilen şey, ertelenmiş tüketimdir. Ekonomide tasarrufun tamamının yatırıma gittiği varsayılır. Tasarruf-yatırım ne kadar artar ise üretim, istihdam ve gelir de o kadar artar. Bu nedenle milli gelirden tüketime giden payın artmaması beklenir.
Milli gelirden tüketime giden payın artmaması demek, kemer sıkmak demektir. Büyümenin nimetlerinden halkın istifade etmesinin, refaha kavuşmasının ertelenmesi demektir. Gelecek nesiller için fedakârlık demektir. Daha az ücret ve maaş, daha az kişisel gelir demektir.

Gelir azaldı – zorlanacağız
Son yıllarda biz milli gelirimizin daha fazlasını tüketir hale geldik. Milli gelirimizde tüketimin payı yüzde 83’lere çıktı. Tasarruf oranı yüzde 17’lere düştü.
Genelde iktisatçıların varsaydıkları (inandıkları) her yıl milli gelire eklenen yabancı kaynağın tamamının yatırıma gittiğidir. Bu tartışmalı bir konudur. Her yıl milli gelire eklenen dış kaynağın bir bölümünün de tüketimde kullanıldığı görülmektedir.
Bütün bu açıklamalardan sonra gelelim 2009 yılında neler olabileceğine: 2009 yılında enflasyon nedeniyle 2008 yılı milli gelir rakamının yüzde 6 oranında şişeceğini, kriz nedeniyle ortaya çıkan üretim kaybının ise bu rakamı yüzde 6 oranında aşağıya çekeceğini varsayarsak, diyebiliriz ki, cari fiyatlarla 2009 yılı milli geliri, (2008 yılı fiyatlarıyla 2008 yılı milli gelir rakamı olan) 950 milyar TL dolayında gerçekleşebilecektir.
Fakat 2009 yılında dış kaynak kullanımı (gene cari fiyatlarla) 25 milyar TL’yi geçemeyecektir. Bu durumda toplam kaynağımız 2009 yılı cari fiyatlarıyla 975 milyar TL’ye düşecektir.
2009’da milli gelir küçüleceğine, dış kaynak küçüleceğine, sonuçta toplam kaynak küçüleceğine göre, tüketime ve yatırımlara gidebilecek imkânlar da azalacak demektir. Buna hazırlıklı olmamız gerekir.