Mustafa Balbay - Polonya - ABD… Suriye - Rusya…
Ağustos 23, 2008 - CUMHURİYET, MUSTAFA BALBAY
Yolunuz Polonya’nın başkenti Varşova’ya düşer de kenti tanımak için bir kitapçık alırsanız, okuyacağınız ilk tümcelerden biri şu olacaktır:
Avrupa’nın merkezine hoş geldiniz!
Coğrafi olarak Varşova’nın, Avrupa kıtasının tam merkezinde olduğu kabul ediliyor. En azından Polonyalıların iddiası öyle.
Varşova, 20. yüzyılın ikinci yarısı boyunca devam eden Soğuk Savaş’ın da merkezlerinden biri idi. Batı’nın NATO Paktı’na karşılık Sovyet Bloku’nun da Varşova Paktı vardı.
1991’de Sovyetler’in çökmesiyle birlikte Varşova Paktı da tarihe karıştı, Varşova’nın Moskova hattı da!
Önceki gün ABD ile Polonya arasında imzalanan füze kalkanı anlaşmasıyla birlikte, Polonya resmen bütün kartlarını ABD-NATO ile oynayacağını ilan etmiş oldu. ABD de “Avrupa’nın merkezine” yerleşti.
ABD, Polonya’yı daha baştan gözüne kestirmiş; Irak operasyonu sırasında askeri destek bakımından yanında görmek istediği ilk 4 ülke arasına almıştı. Irak işgalinin ilk aylarında bu ülkede 127 bin Amerikan askerinin ardından 11 bin askerle İngiltere, 2754’le İtalya, 2500’le Polonya, 1650 ile Ukrayna geliyordu.
İtalya çekilince, ABD-İngiltere koalisyonunun başlıca yardımcısı Polonya oldu.
Kafkas krizinin gölgesinde imzalanan füze kalkanı, safları bir doz daha netleştirdi.
***
ABD, Polonya’yı “kalkan” yaparken, Rusya ne yapıyor?
Moskova ilk iş olarak Suriye’yi gözüne kestirdi. Soğuk Savaş döneminde çok yoğun kullandığı Lazkiye Limanı’yla yeniden ilgilenmeye başladığını duyurdu. Şam’dan yapılan açıklamaya göre Suriye Devlet Başkanı Başar Esad, önümüzdeki aylarda Rusya’ya gidecek.
Moskova, Sovyetler döneminde önemli müttefiklerinden biri olan Suriye ile yeniden sarmaş dolaş!
Moskova ile Şam arasında Ekim 1980’de tam 20 yıllık bir anlaşma yapılmıştı. Askeri ilişkilerden ekonomiye her alanı kapsayan bu anlaşma, Sovyetler’in çökmesi, baba Hafız Esad’ın 2000 yılında ölümü ile birlikte doğal ömrünü doldurmuştu.
Son haberler, Rusya’nın Ortadoğu’ya Lazkiye Limanı üzerinden yeni bir hamle yapma kararlılığında olduğunu gösteriyor. Belki de yakında Rusya’nın Lazkiye’de bir üssü olacak…
Her iki gelişmenin bizimle ilgisine baktığımızda birer tümce ile şunu söyleyebiliriz:
Polonya ile NATO üyeliği çerçevesinde eşit oy hakkına sahip iki ülkeyiz…
Suriye ile “en uzun sınırımızın olduğu ülke” gerçeğiyle birlikte yaşıyoruz; 721 kilometre. Halen bunun 510 kilometresi mayınlı… Rusya-Suriye yakınlaşması, Türkiye-Suriye ilişkilerinin başta “su sorunu” olmak üzere pek çok alanda mayınlanmasını da beraberinde getirebilir!
***
Çevremizdeki çemberler füzelerle, paktlarla, üslerle donanırken dün ABD’nin savaş gemilerinden biri Çanakkale ve İstanbul boğazlarını geçti. Gemi Çanakkale’yi geçerken AA, arkada Gelibolu tepelerindeki “Dur yolcu” yazısının dikkati çektiği görüntüyü servise koydu.
“Dur yolcu”, Necmettin Halil Onan’ın Çanakkale zaferini anlatan, “Bir Yolcuya” başlıklı şiirinin ilk iki sözcüğü…
ABD’nin Montrö Anlaşması’na uyarak NATO kapsamında Karadeniz’e geçirdiği gemilere Rusya ister istemez kuşkulu bakıyor. Amerikan gemisi boğazdayken Moskova’dan şu açıklama geldi:
Bu geçişi kuşkuyla karşılıyoruz!
Yukarıda aktardıklarımızın hangisi kuşkulu değil ki!
Yeni bir dünya kuruluyor…
Ve bu kurulumun bağları boğazlarımızda düğümleniyor!
ankcum@cumhuriyet.com.tr
Mustafa Balbay
Cumhuriyet
Yorumunuzu Ekleyin
Bu yazıya yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.