Öztin Akgüç - Hukukun Üstünlüğü
Haziran 13, 2008 - ÖZTİN AKGÜÇ
Benim gibi, Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni (Mülkiye’yi) bitirdikten sonra AÜ Hukuk Fakültesi fark sınavlarını vermiş birinin değil de, derin hukuk kültürü almış yetkin kişilerin hukukun üstünlüğünü, yasamanın hukuksal denetimini tartışmaları, açıklamaları daha doğru olur. Ancak hukuk fakültelerine devam etmiş, bitirmiş olmakla beraber hukuk eğitimi ve kültürü alamamış olanların yorumlarını, aslında herhangi bir alanda bilgisi ve kültürü olmayanların Anayasa Mahkemesi yargıçlarına ve kararına saldırılarını; belli iç ve dış çevrelerin sesyayarlarının yanılgılı bilgilendirme (dezenformasyon) kanallarındaki çoğu konu mankeninin açıklamalarını dinledikten, okuduktan sonra bir T.C. vatandaşı olarak görüş ve düşüncelerimi açıklamak gereğini duydum.
Yasama, Yürütme, Yargı.. evet üç ayrı erktir ama; bunların tümüyle bağımsız oldukları, denetlenmeyecekleri anlamına gelmez. Yürütme yalnız siyasal denetime, parlamento denetimine değil, yargı denetimine de tabidir. Danıştay başta olmak üzere idari mahkemeler, idari kararları, uygulamaları yürütmeyi denetler.
Yasamanın; kuşkusuz, belli aralıklarla yapılan seçimlerle seçmenlerin siyasal denetimlerine tabi olmakla beraber; yargı denetimine de tabi olması gerekir. Denetlenmeyen güç, hele hele iyi niyetten yoksun kişilerin eline geçtiğinde, toplum için tehlike oluşturur; geçmişte de örnekleri görüldüğü gibi tek adam yönetimine yol açar. Eğer sağlıklı bir seçim sisteminiz ve partiler yasanız yoksa, yasama organını şekillendiren bir parti başkanı yürütmenin başı olarak da yasama ve yürütme erkini, iki erki kişisel olarak fiilen eline geçirir. Bu yapıyı bir de yargı denetimi dışına çıkarırsanız, rejimi, siyasal haklar açısından da tehlikeye atarsınız.
Yasamanın denetimi, özellikle kişiliğin gelişmemiş, özgür düşüncenin yaygın olmadığı toplumlarda büyük önem taşır. Anayasa Mahkemesi’nin işlevini, görevini bu açıdan da değerlendirmek gerekir. Anayasa Mahkemesi, yasamayı bir yerde yargı denetimine tabi tutmaktadır. Bu denetimi yalnız şekille sınırlandırmak, Anayasa Mahkemesi şekli denetim yapar demek, denetimi etkisiz hale getirmenin, denetimden kaçmanın bir yolu, bir yorumudur. Şekil şartlarına uyulduğunda “Yasama her istediğini yapar” gibi tehlikeli bir sonuca da götürür. Denetim yalnız şekle indirgenemez. Denetim kavramının anlamını bilmek gerekir.
Anayasa Mahkemesi kuşkusuz yasamanın yerini alamaz; ancak yasamanın kararlarında keyfiliği sınırlar; öze, esasa aykırılığı önler. Denetimin; keyfiliğe, kurallara aykırılığa, hukukun üstünlüğünü kundaklamaya karşı bir sınır getirdiği kuşkusuzdur. Bu bir hukuk devleti olmanın olmazsa olmaz koşuludur.
Bizde şöyle sakat, galat, tehlikeli bir görüş var. “Meclis’teki çoğunluk ulusal iradeyi temsil eder. Her istediğini de yapar.” Zaman zaman bu köşede yollama yapılan, James Buchanan’ın dediği gibi; demokrasilerde hükümetlerin her eylemini mubah sayan ahmakça görüş zihinlerden derhal silinmelidir.
Görüşünü yineleyeyim. Demokrasiyi, ulusal iradeyi, belli bir anda çoğunluğu temsil eden siyasal gücün hatta kişinin her istediğini yapmasına indirgemek, ucuz bir halk avcılığıdır. Bu ucuz halk avcılığı tehlikeli sonuçlara, kişi, zümre tahakkümüne, en azından oligarşiye yol açar.
Denetimden kaçmanın, kişi ya da parti diktatörlüğüne çanak açmanın yolları şimdiden aranmaya başlanmıştır. Senato önerisi bunlardan biridir. Senato üyeleri de esas itibarıyla milletvekilleri gibi seçildiğinde aynı sonucu doğurur, denetim görevini yerine getiremez.
Yasama sınırsız bir yetki ile donatılmış bir erk değildir. Yasamanın da kötü kullanımlarına karşı denetime tabi tutulması zorunludur. Bu denetim yalnız şekille de sınırlı olamaz; öze, esasa da dönüktür. Aksi halde hukuk devletini kurmaya, hukukun üstünlüğünü gerçekleştirmeye olanak yoktur. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı, siyasal değil, kuruluş amacına uygun bir karardır.
Öztin Akgüç
Cumhuriyet
Yorumunuzu Ekleyin
Bu yazıya yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.