Server Tanilli - Prof. Aydın Aybay 80 Yaşında…

Haziran 06, 2008 - CUMHURİYET, SERVER TANİLLİ

1953’te bir sonbahar günüydü. Cumhuriyet’te bir ilandan, İstanbul Hukuk Fakültesi’ne birkaç medeni hukuk asistanı alınacağını öğrenmiş, dilekçemi vermeye gidiyordum. İstanbul Üniversitesi’nin, -Beyazıt Meydanı’na açılan- görkemli kapısından girerken, baktım Aydın Aybay.
O da aynı arzuda…
İkimiz de, elimizde diplomalarımız, içimiz umutlarla dolu, uzun bahçeyi geçip dev binanın üst katında fakülte kalemine girdik ve dilekçelerimizi verdik. Kısa bir süre sonra dil sınavından geçtik, ikimiz de “akademik kariyer”e girmiş olduk ve Mukayaseli Hukuk Enstitüsü’nde bir odaya yerleştik.
İstanbul Hukuk Fakültesi ünlü kişilerin ve onların kürsülerinin ocağıydı.
Bahtımıza Prof. Kemalettin Birsen düşmüştü.
Ne var ki, enstitüde bir asistan vardı ki, ünü bütün fakültede yaygındı: İsmet Sungurbey! Onunla hemen kaynaştık ve “rahle-i tedris”ine oturduk: İsmet Hoca’nın dilinde bir başka medeni hukuk canlanıyordu. Ondan çok şey öğrendik, ki anlatılması ayrı bir konudur…
Nur içinde yatsın!..
Daha sonra kürsülerimiz değişti; ben, pek sevmemiş olacağım ki medenî hukuku da bırakıp anayasa hukuku dalında karar kıldım. Aydın Aybay ise, alanında çok başarılı çalışmalar yaptı, fakültede doçent, arkasından profesör oldu ve Türkiye’nin mümtaz hukukçularından biri olarak tanındı ve arandı. İstanbul Hukuk Fakültesi’nden emekli olduktan sonra da, yıllardır, Maltepe Üniversitesi’nde öğrencilerine -durmadan, yorulmadan- “ilminin balı”nı tattırır durur…
Bir yandan da, gazetemizde, okurların aradığı bir kalemdir: Yurdumuzun sorunlarına, hukuk, tarih, felsefe ve siyaset ayırmadan eğilip çarpıcı yanıtlar verir.
Konuşmalarından eksik etmediği “nükte”yi yazılarına da katarak…
Ve Prof. Aydın Aybay, iki günden beri de 80 yaşındadır…
*
Batı dünyasında, dinle devleti birbirinden ayırma yolunda Fransa’nın açtığı çığıra, 20. yüzyılın başlarında Türkiye de katıldı. Gerçekten, 1923 Devrimi’ni yapanlar, bağımsızlığın yanı sıra, devleti “laik ve demokratik Cumhuriyet” ilkesine göre yeniden kurdular; bunu yaparken, kültüre ve topluma da yeni bir içerik kazandırdılar.
Niçin bu “yenilik”, bu “farklılık”?
Prof. Aydın Aybay’ın “Şeriatı Hukuka Sokma Çabaları” adlı yazısı (Cumhuriyet, 13 Kasım 1999) okunmadan anlaşılmaz.
Profesörün belirttiği gibi, 1923 Devrimi’ni yapanlar, Batı dünyasında olup biteni biliyorlardı; ama toplumumuzda dinsel-dünyasal kurallar ikiliği de sürüyordu ve buna son vermek gerekiyordu.
Özetle, yaşam laikliği dayatıyordu.
Egemenlik kuramı “milli egemenlik” diye adlandırıldığında, laik düzenin temeli atılır: Laiklik temelinde “ğretim birliği”, “yargı ve hukuk birliği” kurulur.
Ne var ki, olan, sıradan bir laiklik değildir.
Kurulan Cumhuriyetin bir hedefi vardı: “Çağdaş uygarlığa ulaşmak”!
Laiklik, yalnız devleti değil, bireyi ve toplumu da yeniden biçimlendirme görevini yüklenince, ister istemez “radikal” ve “militan” bir renge bürünür; toplum, bir “kültür devrimi”ni yaşar.
Bunun örnekleri görülür; ne var ki, 1950’lerden başlayarak “ihanet”e uğrar.
Bugün yaşadığımız, işte bu ihanetin sonuçlarıdır.
Ne var ki, bu ihanet değil, laiklik suçlanıyor.
Ve Batı‘dan kimileri, aydın kisvesiyle geliyor, bu suçlamaya katılıyorlar. Şunun farkında değillerdir: Türkiye bir “İslamlaştırma” baskısı altındadır. Ancak, laikliğin geçerli olmadığı bir İslam toplumunda demokrasi rafta kalır; laik eğitimin bulunmadığı bir eğitim düzeninde de inanç özgürlüğü yoktur.
Çağımızın hatırlatmalarıdır bunlar!
Mustafa Kemal‘in -6 Mart 1922 tarihinde- yaptığı bir seslenmesini de hatırlatmanın yeridir: “… Hangi istiklal vardır ki yabancıların nasihatlarıyla, yabancıların planlarıyla yükselebilsin?”
Ey herif-i na-şerif anlıyor musun?