19 Mayıs’ın, 8 Ekim 1918 Gecesi Adana Karargahı’ndaki Sırrı- “İzin Vermeyeceğim”- Kapitülasyon- Komiserler Ve Anadolu Toprakları… - Taylan Sorgun
Mayıs 20, 2008 - Genel, TAYLAN SORGUN
30 Ekim 1918 günü İngiltere’nin Agamemnon Zırhlısı’nda Osmanlı Devleti heyetine Mondros Teslimiyet Anlaşması imzalattırılırken, Mustafa Kemal Paşa, Adana’da Yıldırım Orduları Grubu Komutanı idi. Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’dan gelen şifreler ve Mustafa Kemal Paşa’nın o şifrelere verdiği cevaplar tarihin önemli belgesidir. (Bak Taylan Sorgun, Mütareke Dönemi ve Bekirağa Bölüğü, Kum Saati Yayınları)
1- 5.11.1918 GECESİ…
Tarih 5 Ekim 1918 gecesidir. Mustafa Kemal Paşa’nın yanında emrindeki Ali Fuat Paşa ile Albay Fahrettin (Altay Paşa) vardır. O gece sabaha kadar konuşmuşlardır. Altay Paşa’nın bana anlattığına göre, Mkustafa Kemal Paşa’nın “tarihsel bir kararlığı vardır” ki o da “Teslimiyet anlaşmasını kabul etmemek”tir. Mustafa Kemal Paşa, Ahmet İzzet Paşa’dan gelen 4 Ekim 1918 tarihli şifreyi Ali Fuat Paşa’ya göstermiştir.
2- İNGİLİZ CENTİLMENLİĞİ…
O şifrede “İngilizlerin centilmenliğine sığınılacağından” söz edilmektedir. Albay Fahrettin, Mustafa Kemal Paşa’ya şöyle demiştir: “…Paşam İngiliz centilmenliğine sığınmak ne demektir? Ne yapmak istiyorlar…?” Mustafa Kemal Paşa’nın cevabı şöyle olmuştur: “…İşte içinde bulunduğumuz uçurumu anlatan mesele de budur ya. Şifreleme verilen cevaplara dikkat edilecek olunursa, ortada umumi işgalin kabullenildiğinin ruh hali de görülmektedir. Mütareke ahkamı (şartları) zaten galiplere bu imkanı vermiştir…” 3- “SERT VE ALAYCI…
6.11.1918 günü: O gün, Mustafa Kemal Paşa, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’ya bir cevabı şifre göndermiştir. Şifrenin başına o zamanki savaş şartları gereği “geciktiren idam olunur” kaydı konulmuştu. Ali Faut Paşa şifreyi okuduktan sonra, Mustafa Kemal Paşa’ya, “…Paşam sert ve alaycı bir üslup kullanmışsınız…” demiştir. Mustafa Kemal Paşa’nın buna cevabı şöyle olmuştur: “…Evet serttir ve dediğiniz gibidir. Biliyorum ki şifre Saray’a ulaşacaktır. Zaten hepsinden haberdar oldukları da bizce malumdur. Fakat bilesiniz ki, tarihe hesap vermek vardır. Kendi vizdanlarımızdakini açıkça söylemek bizim mecburiyetimizdir. Büyük bir faciayı yaşıyoruz…” 4- MUSTAFA KEMAL’İ TEHDİT…
O gece onlar konuşurlarken, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’dan, Mustafa Kemal Paşa’ya 6.11.1918 tarih ve c. 781-782 numaralı şifre gelmiştir. Şifrede şöyle de denilmektedir: “…İskenderun’a çıkacaklara karşı tarafınızdan silah kullanılması emri verilmiştir. Bu emrin verilmiş olması Devletin siyasetine ve memleketin menfaatine aykırı olduğundan bu yanlış emrin derhal tashih olunması (geri alınması) tavsiye olunur. Emre itaat edilmez ise komutanı olduğunuz Grup lağvedilecektir. (Ortadan kaldırılacaktır)…” Şifrede tam bir “tehdit” vardır. Arada birkaç şifre daha gidegelmiştir.
5- VE TARİHİ KARARI…
İşte o şifreleşmeler, nihayet Mustafa Kemal Paşa’nın “Mütareke Ahkâmına uymayacağım, kendi karekterime uyanı yapacağım” şifresi ile son bulmuştur. Mustafa Kemal Paşa 7, 8 Kasım 1918 günü son şifresini yazdırmak için emir subayını çağırmıştır. Ve “Yaz çocuk” demiştir. Şifrenin bir bölümü şöyledir: “…Eğer böyle olursa ileride bütün Anadolu işgal edilecektir. İzmir dahil işgal altına alacaklardır. Hatta hükümetleri bile İngiltere tayin edecektir…” 6- VE O GECE…
Altay Paşa, o geceyi bana uzun uzun anlatmıştır. Anlattıklarının bir bölümü şöyledir: “…Mustafa Kemal Paşa bu şifreyi yazdırırken yüz hatları gerildi. Ali Fuat ile ben yerimizden kıpırdayamıyorduk. Çünkü bu bir isyan şifresi idi. Padişah’a ve Düvel-i Muazzama’ya kafa tutuluyordu. Mustafa Kemal Paşa’nın sert sesi karargah odasının duvarlarında yankılanmıştı…” 7- GENÇ SUBAYLAR…
Altay Paşa, o geceyi anlatmaya şöyle devam etmişti: “…Mustafa Kemal Paşa o şifreyi yazdırırken elini sarı saçları arasında dolaştırıyor, ve bize bakarak duygularımızı anlamak istiyordu. Odada genç subaylar da vardı. Mustafa Kemal Paşa o sert ifadeleri kullandıkça genç subayların yüzlerinde memnuniyet ifadelerini görüyordum. Mustafa Kemal Paşa şifrenin her satırını yazdırırken sanki yeniden hayat bulur gibiydi…” 8- “MEMLEKETİN SELAMETİ”…
Mustafa Kemal Paşa duruyor, şifre subayına, “Oku çocuk” diyor ve sonra devam ediyordu yazdırmaya. Ve işte o tarihi andaki “tarihi şifrenin” son satırları: “…İçtihatlarıma (inanma esaslarıma) uymayan husularda memleketin selameti için nefsimi alıkoymaya muktedir değilim. Kendi karakterime uyanı yapacağım…” 9- “VAZİFEDEN ALINDINIZ”…
O şifrelemeleri anlatması uzundur. (Geniş bilgi için, Bak Taylan Sorgun. Mütareke Dönemi ve Bekirağa Bölüğü) Nihayet olan olmuştur. Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’dan son şifre gelmiştir. Bu şifrede, Mustafa Kemal Paşa’nın emrindeki Yıldırım Orduları Grubu’nun lağvedildiği (Ortadan kaldırıldığı) bildirilmekte ve kendisi İstanbul’a çağrılmaktaydı. 10- “MİLLETİN HAYAT HAKKI”…
Mustafa Kemal Paşa, şifreyi okuduktan sonra birden sert bir şekilde emir subayına şu emri verdi. “…Haritayı getir çocuk…” Harita getirilmiş, masanın üzerine serilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, Albay Fahrettin ile Ali Fuat Paşa’yı masanın başına çağırmıştır. Ve elini harita üzerine koyarak şöyle demiştir: “…Şimdi bakınız. Elimizde kalan bu Anadolu topraklarını da işgal etmeye hazırlanmaktadırlar. Zaten başlamışlardır bile. Çünkü burası dünyanın en mühim yeridir, onlar için çok mühimdir. Bu toprakları istedikleri gibi paylaşmaya kalkacaklardır. Bizim milletimizin hayat hakkını da böylece ebediyyen ortadan kaldıracaklarını hesap etmektedirler…” 11- “BUNU YAPAMAYACAKLAR”…
Albay Fahrettin dahil, karargah komutanlığı odasındakiler tarihi bir anı yaşamaktadırlar. Bana yine anlatıldığına göre, Mustafa Kemal Paşa, harita başında konuşmasına şöyle devam etmiştir: “…Fakat bilesiniz ki, buna izin alamayacaklardır. Bunu göreceklerdir. Bu muvaffakiyetsizliklerine (Başarısızlıklarına) şaşıracaklardır. Sonra da insanlık bu yaptıklarından utanacaktır…” Albay Fahrettin ve odadakiler bunu nasıl yapılacağını düşünmüşlerdi. Ama işte Milli Mücadele ve Anadolu İhtilali ile Mustafa Kemal Paşa dediğini yapmıştı. 12- MÜSTEMLEKE VE KOMİSERLER…
Birinci Dünya savaşına gidilirken, Anadolu toprakları Düvel-i Muazzamı’nın tam bir “müstemlekesi” olmuştu. Yabancıların müdahalesi o hale gelmişti ki, “Kapitülasyonlar”ın verdiği imkanlarla artık kanunlar bile Batı Avrupa devletlerinin istekleri ile çıkarılmaktaydı. Mesela, bizim olan Makedonya’ya İsviçreli bir genel vali “Komiser” tanımı ile tayin edilmişti. Batı Avrupa devletleri “Adem-i Merkeziyetçilik” istiyorlardı. Birinci Şark Meselesi dahiliyetinde Anadolu topraklarının paylaşım haritaları masaların üzerindeydi.
13- YABANCILAŞMA SİYASETİ…
Yabancılaşma öyle bir hale gelmişti ki, bütün madenler, bütün bankalar artık yabancıların ellerindeydi. Mesela İtalyanlar, Trablusgarp ta o zaman bizim olan Trablusgarp’ta Banko Di Roma’nın bir şubesini açmışlardı. Şube Turablusgarp’ta satın alınmadık toprak bırakmamıştı. Anadolu tütünü, Fransız rejisinin elindeydi. Ulaşım, haberleşme hepsi yabancılaşmıştı. Saymakla bitmez o zamanın şartları, kapitülasyonlar zamanında çıkarılan Maadin Nizamnamesi ile Anadolu topraklarını da satın alıyorlardı…
Nihayet “Birinci Şark Meselesi” dahiliyetindeki siyasetle Birinci Dünya Savaşı başlatılmış, Anadolu toprakları da “parçalanma haritasına” alınmıştı.
14- 19 MAYIS’IN SIRRI…
Mustafa Kemal Paşa, Adana’daki ordusu dağıtıldıktan sonra 13 Kasım 1918 günü İstanbul’a gelmiştir. Sadrazam Ahmet İzzet Paşa dürüst cephe görmüş bir askerdi, ama Saray’ın emrettiğini yapıyordu. Bir ay sonra da istifa etmiş, yerine işbirlikçi Sadrazam Damat Ferit gelmişti. Mustafa Kemal Paşa İstanbul’da bir satranç oynar gibi siyaset yapmış, kendisini Anadolu’ya tayin ettirmişti. Tayin emrini aldığı vakit de şöyle demişti “…Şimdi şah mat…” Ama, Milli Mücadele ve Anadolu İhtilalini başlatmak sırrı işte o Adana günleridir.
Yorumunuzu Ekleyin
Bu yazıya yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.