Tıkanma 2007’de başladı
Mayıs 13, 2008 - Genel
2001 krizi sonrası girilen büyümenin omurgası, ucuz tutulan dolar kuru ile artan ölçüde Asya’dan ithal girdi sağlayıp bunu ucuzlatılmış işgücü ile Türkiye’de son ürün haline getirip AB’ye ihraç etme ekseni üstüne kurulmuştu. ABD’de baş gösteren, tüm dünyaya yayılan ve depresyona doğru evrilen çalkantıdan önce, Türkiye kapitalizmi 2002-2006 döneminin hormonal, çarpık büyümesinin ardından 2007′de inişe geçmişti bile. 1998′den itibaren önce gevşek sonra sıkılaşan bir biçimde IMF ile birlikte dizayn edilen ekonomi rotası, Türkiye’yi 2001′de tarihinin en derin krizine sürüklemişti. Krizden çıkış için Kemal Derviş yönetiminde IMF’nin kredileri ve reçeteleriyle şekillendirdiği yol haritası, AKP iktidarınca da kullanılmıştı. Ama bu sürede yaşanmış görünen büyüme süreci, sorunları aşılmış göstermiş, oysa sadece ertelemiş ve kırılganlığını arttırarak 2007′de yeni bir tıkanmaya taşımıştı
.
2001 krizi sonrası girilen büyümenin omurgası, ucuz tutulan dolar kuru ile artan ölçüde Asya’dan ithal girdi sağlayıp bunu ucuzlatılmış işgücü ile Türkiye’de son ürün haline getirip AB’ye ihraç etme ekseni üstüne kurulmuştu. “Asyalaşma” da denilen bu yoksullaştırıcı süreç, kâr marjı düşük ve tek kozu düşük reel ücret olduğu için Türkiye kapitalizmine sermaye birikimi sağlayamamaktadır. Bu dönemdeki şans faktörü de, büyüme için gerekli dış kaynağın, likidite bolluğu yaşayan bir dünya konjonktüründen sağlanabilmesidir.
Ancak bu yoksullaştırıcı büyüme, bir süre sonra hem emeğin direnmeye başlaması hem de Asya rekabetinin ezici baskısı altında tükenme noktasına gelmiştir.
Bu noktaya gelinceye kadar da çok ciddi bir cari açık, çok ciddi bir özel sektör borç yükü, yabancı sermayeye çok ciddi bir varlık devri gibi maliyetler ödemiştir. Dahası, çok ciddi bir antisosyal devlet uygulamasına yol açan mali disiplinlere rağmen enflasyon canavarını da yeniden uyandırmış, işsizliği azdırmış, tarımı çökertmiştir.
Bütün bu müflis politika mirasının üstüne bir de dünya krizinin sert rüzgârları ve siyasetteki gerilimin negatif etkileri eklenmiş ve endişe verici bir döneme girilmiştir.
2008 dünya ekonomisinde ‘iniş’ ve Türkiye
Dünya ekonomisindeki iniş öncesinde göstergeleri bozulmaya başlayan Türkiye kapitalizminin, global kriz ile birlikte bunalımı artacak.
Dünya kapitalizmi son 30 yıldır tekliyor. 1974-75 daralmasını, 1979-80′deki daralma izlemişti. 1984′teki Latin Amerika borç krizinin arkasından 1987′deki New York borsasının çöküşü gelmişti. Ardından, 1990-91′de yeniden bir ekonomik daralma yaşanmış, bunu 1994 Meksika “tekila krizi” izlemişti.
1997 Asya ve 1998 Rusya krizlerinden sonra depremin etkisiyle 1999′da Türkiye ekonomisi negatif büyüme yaşamış, ardından da 2000 sonu ile 2001′de tarihinin en derin krizlerini yaşamıştı. Aynı yıl Arjantin’de de mali çöküş ve kriz yaşanmış, ABD’de de “yeni ekonomi” çökmüştü. Şimdi, daha büyük ve global bir kriz yaşanmaya başlandı
.
Yorumunuzu Ekleyin
Bu yazıya yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.