IMF’nin Dünya Ekonomisine Bakışı - Erinç Yeldan
Nisan 16, 2008 - ERİNÇ YELDAN
IMF geçen hafta sonunda Dünya Ekonomisi 2008 Görünümü raporunu yayımladı. IMF’nin 2008 ve 2009 için yeniden gözden geçirdiği büyüme rakamlarının “piyasa tahminlerine” görece daha kötümser olacağı biliniyordu. Ancak IMF’nin Nisan 2008 raporu sadece “kötümser” rakamlar öne sürmekle kalmamış, aynı zamanda neredeyse son otuz yıldır savunmakta olduğu iktisat politikalarına da “yenilikler” getirmişti.
Önce IMF’nin 2008 ve 2009′a ilişkin büyüme tahminlerini hatırlayalım: IMF uzmanlarına göre dünya ekonomisinin büyüme hızı 3.7 oranına gerileyecektir. Büyüme temposundaki yavaşlama 2009′da da sürecek ve yüzde 3.8 düzeyinde kalacaktır. Dünya ekonomisi 2006′da yüzde 5.0, 2007′de de yüzde 4.9 oranında büyümüştü. 2008′e ilişkin IMF’nin daha önceden yapmış olduğu tahminler de dünya ekonomisinin büyüme hızını yüzde 4.2 olarak veriyordu.
IMF, küresel ekonomideki durgunluğun en şiddetli olarak Amerikan ekonomisini etkileyeceğini tahmin etmektedir. ABD ekonomisinin 2007′deki büyüme hızı sadece yüzde 2.2 idi. IMF tahminlerinde ABD için 2008 ve 2009′un büyüme hızları yüzde 0.5 ve 0.6 olarak verilmektedir. Dolayısıyla, Amerikan ekonomisindeki durgunluğun 2008′in ilkyarısıyla sınırlı kalmayacağı, 2008′in bütününü ve 2009′un da en azından ilkyarısını kapsayacağı öne sürülmektedir.
IMF’nin bu son öngörüsü Amerika’nın 2008′in ikinci yarısında krizden çıkacağına “inanan” (daha doğrusu inanmak isteyen) “piyasaları” derinden etkilemiş gözükmektedir. Dahası, IMF sadece “kötümser” veriler yayımlamakla kalmamış, bir de raporun 4. sayfasından başlayarak “Ağustos 2007′de baş gösteren finansal krizin (1930′lardaki) Büyük Buhran’dan bu yana karşılaşılan en büyük finansal şok” olduğu değerlendirmesini yapmıştır. Her şeyin “yolunda gittiği” ve piyasanın sürekli bir gelişme evresi içinde olduğu böylesi bir dönemde birdenbire her şeyin tepetaklak olması, piyasa güçlerine neredeyse tanrısal bir güç atfeden neoliberal muhafazakâr ideologlar için anlaşılamaz bir durum olarak nitelendirilmektedir.
Gerçekten daha bir sene öncesinde IMF gene nisan ayında yayımlamış olduğu 2007 Raporu’nda bakın ne tahmin etmişti: “Küresel ekonomi 2007 ve 2008′de de güçlü büyüme eğilimini sürdürecektir. Hatta mevcut koşullardan en son 2006 yılı için yapmış olduğumuz risk uyarılarının artık önemini yitirmekte olduğu söylenebilir…” (IMF, 2007 World Economic Outlook ). IMF, geçen sene büyük bir coşku ile büyüme hızının güçlenerek sürdürüleceği öngörülerinde bulunurken bu iyimser savlarını “dünya ticaret hacminin 2006′da yüzde 9.6 genişlemesine ve yükselen piyasa ekonomilerine akan özel portföy yatırımlarının 256 milyar dolara; bu ülkelerdeki döviz rezervlerinin de 738 milyar dolara yükselmesine” dayandırmaktaydı.
Kısacası 2006 ve 2007′nin başında küresel piyasalardaki coşku, IMF’nin ve tüm piyasa “oyuncularının” başını döndürmüştü. Ancak, aslında 2007′nin Ağustos’undan başlayarak tüm küresel ekonomiyi tehdit eden ve “Büyük Buhran’dan bu yana en şiddetli kriz” olarak nitelendirilecek olan mevcut finansal krizin temelinde doğrudan doğruya küresel finans piyasalarında gözlenen bu coşku dolu aşırı genişleme yatmaktaydı. “Daha fazla risk, daha fazla kazanç” şiarlarıyla, finans sermayesi sürekli olarak yeni finansal varlıklar geliştirmeye çalışırken bilançolarını en riskli alanlara değin korumasız genişletiyor ve “nasıl olsa sistem bizim iflas etmemizi göze alamaz” inancıyla sürekli olarak bir balon köpüğünü andırır biçimde şişiyordu. (Aynen iflas eden Bear Stearn şirketinin, Amerikan merkez bankası Fed aracılığıyla kurtarılmış olmasında olduğu gibi).
Dolayısıyla 2007′de başlayan krizin ardında aslında finansal sistemin 2005 ve 2006′daki olağan dışı şişkinliği yatmaktaydı. Hani bizim de “Cari işlemler açığını finanse ettiğimiz sürece sorun yoktur” diyerek dış kırılganlıklarımızı göz ardına attığımız ve atmaya da devam ettiğimiz günler…
Erinç Yeldan
Cumhuriyet
Yorumunuzu Ekleyin
Bu yazıya yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.