Genel grevin hukuki durumu-Yıldırım KOÇ

Mart 23, 2008 - Genel

Emek Platformu Başkanlar Kurulu, 10 Mart 2008 günü yaptığı açıklamada, 14 Mart 2008 günü 10-12 saatleri arasında “alışmama hakkı”nı kullanılacağını açıkladı. Bu, genel grev çağrısıdır. Genel grev, Anayasamızın 54. maddesinde açıkça yasaklanmıştır. Ayrıca, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Yasası’nda ve 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nda bu nitelikteki eylemler yasak kabul edilmiştir. Hukuki durum nedir?
EMEK PLATFORMU’NUN ÖNERDİĞİ EYLEM MEŞRU VE YASALDIR
Bu eylemin meşruluğunu en iyi ifade eden kişi, Sayın Süleyman Demirel’dir. Türk-İş’in 3 Ocak 1991 genel eyleminden önce, DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel’in 2 Ocak 1991 tarihinde yaptığı açıklama aşağıda sunulmaktadır ( ):
“Yüz binleri nasıl cezalandıracaksınız? Yüz binlerin bu çeşit harekete kalkması, fiili suç bile sayılsa; bu, kanunu işlemez hâle getirir. Yöneticiler, yüz binleri cezalandırmayı düşüneceğine, işçiyi bu noktaya getiren nedenleri ortaya koysun, onlara ilgi göstersin. Çankaya sakini Sayın Özal, televizyonda dakikalarca övünüyor. Bu boş övünme yerine milyonların sıkıntısına eğilsin. İşçi eylemi, sıkıntı içindeki milyonların tepkisine tercümandır. Halkın infialine, feryadına, tepkisine tercüman olduğu için, onu dile getirdiği için, herkes bu olaya sıcak bakıyor, tabii biz de sıcak bakıyoruz. Bu kanunların ihlali değil, kötü idareye karşı konulan tepkiye destek vermektir.”
3 Ocak 1991 genel eylemi meşruuydu; ancak yasalara karşıydı. 14 Mart 2008 eylemi ise hem meşrudur, hem yasaldır; mevzuatımızdaki yasaklara rağmen yasaldır.
ANAYASA’NIN EMREDİCİ HÜKMÜ
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90. maddesinde yapılan değişiklik sonrasında, Türkiye tarafından onaylanmış uluslararası sözleşmeler doğrudan uygulanırlık kazanmıştır. Buna göre, bu sözleşmelerle çelişen iç mevzuat hükümleri “zımnen mülga” sayılacaktır. Yargıçlarımızın görevi, yasak getiren iç mevzuat hükümlerini “yok” sayarak, uluslararası sözleşmenin hükümlerini doğrudan uygulamaktır. Yapılan değişiklik sonrasında Anayasanın emredici hükmü budur.
Türkiye, 87 sayılı ILO Sözleşmesini onaylamıştır. Bu sözleşme, böylece, doğrudan uygulanırlık kazanmıştır.
87 sayılı ILO Sözleşmesinin yorumu konusunda en yetkili organ, ILO Yönetim Kurulu’dur. ILO Yönetim Kurulu, kendi içinden üç işçi, üç işveren ve üç hükümet temsilcisinden oluşturduğu Örgütlenme Özgürlüğü Komitesi’nin oybirliğiyle aldığı kararları kendisi de oybirliğiyle onaylayarak kendi resmi gazetesinde yayımlamaktadır. ILO Yönetim Kurulu kararı niteliği kazanan bu değerlendirmeler, 87 sayılı ILO Sözleşmesi’ni onaylayan ülkeler için bağlayıcıdır.
ANAYASA’NIN YASAKLADIĞI GENEL GREV NEDEN YASAL?
ILO Yönetim Kurulu’nun oybirliğiyle onayladığı Komite kararları geniş bir grev hakkını kabul etmektedir. Özellikle genel grev konusunda aşağıdaki kararlar son derece açıktır. Buna göre, yürürlükteki yasalarımız hangi yasaklamayı veya kısıtlamayı getirirse getirsin, Anayasamızın 90. maddesindeki hüküm nedeniyle, aşağıdaki kararlar geçerli olacaktır ( ):
“Genel greve ilişkin olarak, Komite, grev eyleminin işçi örgütlerinin kullanabileceği eylem araçlarından biri olması gerektiği görüşündedir. Asgari ücretin artırılmasını, yürürlükteki toplu iş sözleşmelerine saygı gösterilmesini ve (fiyatları ve işsizliği azaltmak için) ekonomik politikada bir değişiklik yapılmasını amaçlayan 24 saatlik bir genel grev meşrudur ve sendika örgütlerinin normal faaliyet alanı içindedir.”
“Hükümetin ekonomik politikasının toplumsal ve emeğe ilişkin sonuçlarına karşı protesto amaçlı ulusal düzeyde bir grevin yasa dışılığının ileri sürülmesi ve bu grevin yasaklanması, örgütlenme özgürlüğünün ciddi bir ihlalini oluşturmaktadır.”Bu yazı yayımlandığında yapılmış olacak olan 14 Mart 2008 eylemi, meşrudur ve yasaldır.

1- Milliyet ve Güneş 3 Ocak 1991
2- ILO, Freedom of Association, Digest of Decisions and Principles of the Freedom of Association Committee of the Governing Body of the ILO (Fourth - revised edition), Cenevre, 1996.
yildirimkoc@aydinlik.com.tr

Bu Yazıyı Paylaşın

Yorumlar (0)